natural medicine, cosmetics & well-being
reklama
Strona główna > Zdrowa czytelnia > Zioła i przepisy ziołowe > TRADYCJA LECZENIA ZIOŁAMI I APTEKARSTWA W POLSCE

TRADYCJA LECZENIA ZIOŁAMI I APTEKARSTWA W POLSCE

sie 14, 2015

 

 

     Od początku istnienia człowieka na ziemi, pierwszymi produktami jakie spożywał były rośliny lub ich owoce. Przez wiele tysiącleci człowiek pierwotny prowadził koczowniczy tryb życia, przenosząc się z miejsca na miejsce zmuszony był żywić się, w każdej porze roku roślinami, które znalazł na trasie swojej wędrówki. Od początku musiał uczyć się wykorzystywania ich do różnych celów. Do poznania działania roślin dochodził człowiek powoli, przez długie tysiąclecia, obserwując zwierzęta, które dzięki bardziej rozwiniętemu i wyczulonemu instynktowi unikały roślin trujących, a niekiedy umiały wyszukać odpowiednie rośliny lecznicze.

 

     W miarę gromadzenia z pokolenia na pokolenie doświadczeń powstawała wiedza o niezwykłych właściwościach roślin. Wiedza ta, przekazywana ustnie jedynie.W każdej grupie społecznej byli ludzie, którzy cieszyli się wielkim szacunkiem, gdyż posiadali wiedzę o leczniczej mocy roślin. Przeważnie byli to ludzie starsi, którzy dużo przeżyli, widzieli, i którzy w każdym wypadku mogli poradzić. Ludzie ci przekazywali z pokolenia na pokolenie swoją wiedzę, pochodząca od przodków.

 

Przez wiele wieków umiejętność leczenia ludzi była okryta pewną tajemniczością, a samo leczenie wyglądało jak obrzędy, zaś środki lecznicze były pozyskiwane również w pewnych okolicznościach, powodujących wzmocnienie ich skuteczności.

 

Wiedza lecznicza była na początku przekazywana ustnie, później w formie pisanej ręcznie, a dopiero od chwili wynalezienia druku wiedza ta mogła dotrzeć do szerszego grona ludzi. Do chwili obecnej wiedza o leczniczych działaniach ziół potwierdzona badaniami miesza się z wiedzą ludową potwierdzoną wieloletnimi doświadczeniami i tradycją.

 

Ziołolecznictwo, zwane również fitoterapią, odzyskuje stopniowo, od szeregu już lat, swoje znaczenie, które utraciło w skutek dominacji leków syntetycznych. W Polsce tradycje zielarskie były od stuleci kultywowane, szczególnie na wsiach i w małych miasteczkach, bowiem tam ludność miała łatwy dostęp do rosnących w okolicy roślin leczniczych.

 

Tradycja stosowania roślin w życiu codziennym i lecznictwie


     Od wieków nękały człowieka głód, choroby, cierpienia fizyczne i psychiczne. Ratunku szukano w roślinach, które nie tylko łagodziły dolegliwości, ale również wzmacniały siłę fizyczną, wprowadzały w stan euforii, dawały wizje wzrokowe, słuchowe i dotykowe. Człowiek korzystał z roślin w walce z głodem, chorobami oraz w kształtowaniu i utrwalaniu wierzeń religijnych.

 

Ważnym ośrodkiem zielarskim były Indie, a wiedza medyczna stała tam na wysokim poziomie.
Do dziś Europa zawdzięcza im dużą liczbę przypraw i produktów leczniczych.
Wiedza ta była wyjątkowo silnie związana z wierzeniami i obrzędami religijnymi, a źródłem frapujących wiadomości z tej dziedziny są święte księgi Wedy.

 

Zielarstwo i ziołolecznictwo rozwinęło się następnie w starożytnej Grecji, głównie na Krecie.

 

     Ludzie ci zajmowali się uprawą, zbieraniem i suszeniem ziół. Po upadku naukowych ośrodków w Grecji i Rzymie, przodująca rola w rozwoju zielarstwa przypadła krajom arabskim. Zakładali oni plantacje roślin i to nie tylko we własnym kraju, ale i w krajach śródziemnomorskich. Rośliny z tych plantacji oraz wiedza o ich zastosowaniu i działaniu docierała na ziemie leżące na północ od Alp, aż do Polski. Przekazicielami wiedzy zielarskiej na tych ziemiach w X i XI wieku były klasztory, w których mnisi zajmowali się uprawą ziół. Zioła były hodowane w ogródkach przyklasztornych. Rozwinęła się wtedy sztuka prowadzenia bardzo obszernych i bogato ilustrowanych zielników będących swoistymi katalogami roślin leczniczych.

 

PreModMedpic.jpg

 

     Przełomowej zmiany w dziejach ziołolecznictwa dokonał Paracelsus, który uważał, że Bóg dał ludziom lek (arcanum) na każdą chorobę i aby ułatwić im szukanie, dodał odpowiednie znaki zewnętrzne (sygnatury).W związku z tym Paracelsus ordynował rośliny o liściach nerkowatych na choroby nerek, surowce żółte na żółtaczkę, a makówki na bóle głowy. Paracelsus opracowywał też metody przetwarzania surowców roślinnych tak, aby wydobyć z nich to, co dziś nazwalibyśmy substancją aktywną. Z tego względu uważa się go za ojca fitochemii i farmakognozji

 

     Hipokrates z Kos (460-377 r. p.n.e.) - największy lekarz starożytności nazywany „Ojcem medycyny", uważał, że do leczenia należy wykorzystywać całe rośliny, bez jakiejkolwiek obróbki, twierdził on, bowiem, iż leki znajdujące się w przyrodzie są w najlepszej formie dla organizmu.
W swym dziele „Corpus Hippocrateum" opisał 455 różnych roślin. Hasłem Hipokratesa i jego nauki w prowadzeniu kuracji było: Primum non nocere, czyli po pierwsze, nie szkodzić. Uważał, że racjonalne odżywianie się i higiena to czynniki zapobiegające chorobom. Zauważył, że środowisko zewnętrzne wpływa wybitnie na stan zdrowia i psychikę człowieka (pismo pt. „O powietrzu, wodach i okolicach").

 

Fizjologia wg Hipokratesa opierała się na nauce o czterech zasadniczych sokach w organizmie: krwi, śluzie, żółci i czarnej żółci. Zakłócenie harmonii między tymi czterema sokami w organizmie było, według Hipokratesa, źródłem chorób.

 

     Z upływem czasu rozwinęły się także specjalizacje ludzi zajmujących się sporządzaniem leków. Pojawili się farmakopole, odpowiedzialni za przyrządzanie leków i rizotomowie zajmujący się szukaniem, zbieraniem i przygotowywaniem ziół. Zioła były sprzedawane lekarzom i pacjentom w składach zwanych po grecku apotheke. Od tego słowa wywodzi się dzisiejsze słowo apteka.

 

Jak powstała Apteka?


     Pierwsze ślady aptekarstwa znaleziono na wschodzie- w Indiach i Egipcie. W Indiach bramini wyrabiali w najdawniejszych czasach pigułki czyszczące z soku ostromlecznego i mączki kukurydziannej; kapłani zaś egipscy robili różnego rodzaju odwary z ziół. Nazwa apteka pochodzi z greckiego i oznacza miejsce zapasowe. Grecy bowiem posiadali oddzielne budy (jatria), w których przyrządzali i sprzedawali środki lecznicze. Wszystkie te tynktury i maści były wyłącznie prawie preparatami roślinnymi, gdyż środków mineralnych nie wiele znano.

     W 765 roku w Bagdadzie nad Eufratem założona została pierwsza apteka w świecie. Pierwszą aptekę w Europie otworzył w Salerno, Konstanty Afer z Kartaginy, który się uczył u Arabów. W mieście tym powstała podówczas sławna szkoła medyczna.

W Polsce, już za Kazimierza Wielkiego były w Krakowie składy środków lekarskich (w r. 1333 apteka Konrada). Aptekarzy nazywano w Polsce w języku piśmiennym i urzędowym po łacinie raz Aromatarii, drugi Apothecarii.Ci pierwsi oprócz sporządzania leków sprzedawali korzenie, przyprawy zagraniczne, kadzidła, wonności płynne, piżmo, cynamom itp. przedmioty.. Drudzy zaś sporządzali leki i sami leczyli, a oprócz wykonywania przepisów lekarskich, sprzedawali słodycze, robili torty, marcepany, likiery i wódki.
Przez wieki osoby będące aptekarzami w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, były więc jednocześnie lekarzami.

 

Leczenie ziołami dziś


     Współcześnie zastosowanie oraz poszukiwanie leków i suplementów diety pochodzących z roślin znacznie wzrosło. Farmakolodzy, mikrobiolodzy, botanicy i chemicy poszukują wciąż nowych leków ziołowych i substancji czynnych pochodzenia roślinnego.
W ostatnich latach obserwuje się powrót do starych, naturalnych metod leczenia ziołami. Zainteresowanie to dotyczy nie tylko środków leczniczych lecz również sposobu odżywiania się, przede wszystkim większe spożycie warzyw i owoców oraz różnych roślin przyprawowych.
Do łask zaczynają powoli powracać specyfiki naturalne, jako wspomagające leczenie środkami chemicznymi, a często nawet je zastępując. Obecnie coraz częściej powraca się do dawnych, sprawdzonych sposobów leczenia ziołami oraz możliwości wykorzystania ich w kosmetyce. Przypomina się dawne przepisy na leki, kosmetyki i potrawy ziołowe, a także legendy z nimi związane.

 

     Zioła wprowadzają w nasze życie pewien naturalny rytm, a nawet przywracają cywilizacji Naturę, przez szacunek do wszystkich roślin, które nas otaczają. Przez poznanie zastosowań leczniczych roślin i uświadomienie sobie dobrodziejstwa jakie możemy od nich otrzymać, inaczej możemy spojrzeć nawet na najbardziej uciążliwe chwasty, które spotykamy we własnych ogrodach czy na polach.

Komentarze

Napisz odpowiedź




(Twój email nie będzie publicznie wyświetlany.)

Kod CAPTCHA

Kliknij w obrazek, żeby zobaczyć nowy kod.
Treści z serwisu natmed.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.